Afgelopen jaar heeft AlleeWonen zes mensen uit hun woning gezet omdat ze er wiet kweekten. Een persoonlijk drama omdat zij de komende drie jaar geen nieuwe woning krijgen, maar ook een financieel probleem omdat de ruiming en renovatie duizenden euro’s kost. En een maatschappelijk risico omdat de kwekerijen zeer brandgevaarlijk zijn. Alle reden om er een eind aan te maken, maar op pad met de henneppolitie leren we dat dát nog niet zo eenvoudig is.

We lopen door de gang van een appartementje, hoog in een Oosterhouts flatgebouw. Links en rechts deuren, alles lijkt doodnormaal. Maar halverwege doet een wand vol contactdozen, transformatoren en tientallen dikke stroomkabels anders vermoeden. Dan volgt de schok voor de nietsvermoedende bezoeker: wat ooit een woonkamer was, is nu een volledig dichtgeplakte hennepkwekerij. Geen streepje daglicht, alleen maar felle lampen. Veel lampen. 

Al snel is het flatje gevuld met politieagenten, professionele ruimers, een elektricien van Enexis en mensen van de woningcorporatie. Iedereen doet geroutineerd zijn werk, business as usual. We lopen een ochtend mee met de henneppolitie van het district Baronie. Dat is een team van zes agenten, dat zich fulltime bezighoudt met de opsporing van wietkwekerijen in een gebied dat zich uitstrekt van Zundert tot de Biesbosch. Wekelijks trekken ze erop uit om verdachte adressen binnen te vallen. 

Gevaarlijk werk?

Of dat gevaarlijk werk is? Agent Freek Haverhoek relativeert: “In de vier jaar dat we met dit team werken, heb ik zelden met geweld te maken gehad. Meestal geven mensen zich meteen over, of we treffen niemand aan. Onderling is er natuurlijk wel veel geweld tussen drugsbendes. Regelmatig zijn er rip-deals, waarbij complete hennep-oogsten worden buitgemaakt. Maar als wij komen, weten mensen wel hoe laat het is. Dan werken ze mee.” 

Dat was een belangrijke aanleiding om deze ochtend mee op pad te gaan: We willen graag weten hoe laat het is als je wordt betrapt op een wietkwekerij. Eerst de feiten: Als je een sociale huurwoning hebt, ben je die sowieso kwijt. De komende drie jaren krijg je ook geen nieuwe woning meer bij alle corporaties in de regio. Bovendien worden alle kosten en alle schade op je verhaald. Ten slotte word je uiteraard strafrechtelijk vervolgd. 

Easy money?

Maar misschien zijn dat niet eens de zwaarste gevolgen, beseffen we in gesprek met politie-coördinator Jeroen Spierings. Hij vertelt: “Een wietkwekerij lijkt misschien easy money, maar wat mensen niet beseffen als ze eraan beginnen, is dat er geen weg terug is. Je legt contacten met een crimineel netwerk, waar je nooit meer uitkomt. Je zult minstens naar de andere kant van het land moeten verhuizen om te ontsnappen. Maar dan nog bestaat de kans dat ze je opsporen en met harde hand dwingen om weer te kweken. Die druk is enorm.”

Ook bij het tweede adres dat we bezoeken, in de Bredase wijk Haagse Beemden, is het raak. Na een tip had het team er eerder al onderzoek gedaan, ondermeer met warmtemetingen van het pand. Zo ontstond een sterk vermoeden en kregen de agenten toestemming voor een inval. In een gewone auto rijden we langs het pand. Er brandt licht in de woonkamer, dus is de kans groot dat we de bewoners op heterdaad betrappen. We parkeren onopvallend en wachten op versterking van de tweede auto. In het kielzog arriveert ook de slotenmaker (voor het geval niemand opendoet) en de ruimingsploeg in een vrachtauto. Terwijl de agenten naar binnen gaan, groeit de nieuwsgierigheid van omwonenden. We zien gordijnen op en neer gaan. We zien hondenuitlaters even pauzeren.

Een wietkwekerij lijkt misschien easy money, maar wat mensen niet beseffen als ze eraan beginnen, is dat er geen weg terug is. Je legt contacten met een crimineel netwerk, waar je nooit meer uitkomt.
Voorlichting: help hennep de buurt uit
Een hennepkwekerij op zolder

Keurig rijtjeshuis

Het rijtjeshuis ziet er keurig uit. Maar we hadden al begrepen dat dat niks zegt: Wietkwekerijen worden aangetroffen in de kleinste appartementen en de grootste villa’s. Haverhoek: “We pakken kansarme sloebers op, maar ook rijke ‘ondernemers’. Voor de een is het een laatste redmiddel om een dak boven zijn hoofd te hebben, de ander ziet het als een centje bijverdienen. Als je opeens geld nodig hebt, om welke reden dan ook, kun je er vatbaar voor worden. Criminelen spelen daar heel bewust op in, zoeken kwetsbare groepen op. Soms is zelfs sprake van dwang; dan zijn daders eigenlijk slachtoffers.” 

Na de arrestatie van een wat ouder echtpaar, dat gewoon zelf de deur opendeed, nemen we een kijkje in hun huis. Ook binnen is alles netjes aan kant, eigenlijk wijst niets op de kwekerij die toch echt op zolder blijkt te zijn gevestigd. Voor de ingang hangen babykleertjes te drogen. Ernaast ligt een doos speelgoed. De kwekerij lijkt bijna een hobbyproject, maar de inspectie wijst uit dat ‘ie mogelijk al jarenlang in gebruik is. 

En in dat geval mag de politie op eigen initiatief waardevolle bezittingen van de bewoners in beslag nemen. Het oog is al gevallen op de auto die voor de deur staat. Die wordt opgetakeld, later zal Justitie bepalen wat ermee moet gebeuren. Als de politie aannemelijk maakt dat met de kwekerij meer is verdiend dan de auto waard is, zou het echtpaar hem weleens kwijt kunnen zijn. Bij de arrestatie wilde de verdachte kennelijk nog een waarschuwing versturen aan zijn handelspartner. Met een prepaid-telefoon op zak, waarin slechts één nummer stond genoteerd, probeerde hij naar de wc te gaan. Daar stak een van de agenten net op tijd een stokje voor.

Niemand kwaad gedaan?

Je kunt je afvragen waarom de politie zoveel aandacht besteedt aan wietteelt. Net als veel kwekers denk je misschien: Er wordt toch niemand kwaad gedaan? Maar dat is niet waar. Op de eerste plaats is het gevaarlijk. Amateuristische installaties en illegaal afgetapte elektriciteit leiden nogal eens tot brand. En de concurrentie tussen criminele bendes levert geweld op, dat al helemaal niet thuishoort in woonwijken. Daarnaast is er veel financiële schade. Het ontruimen en renoveren van woningen kost AlleeWonen tienduizenden euro’s per jaar.  Geld dat doorgaans niet kan worden verhaald op daders, omdat je van een kale kip niet kunt plukken. 

Spierings van het hennepteam beseft dat met alle invallen slechts een fractie van de totale teelt wordt aangepakt. “Als je ziet wat criminelen op touw zetten om te kunnen kweken, dan weet je hoe groot de verdiensten zijn. Soms worden nieuwe huizen volledig onderkelderd. Via een sluipgang achter de boekenkast sta je opeens in een enorme kwekerij. Dan waan je je echt in een film. Hoeveel mensen we er ook op zetten, het blijft een kat-en-muisspel dat we nooit zullen winnen. Maar elke ontmanteling is er een, vinden wij.”

Tekst: Michiel v.d. Broek Spotless Mind

Fotografie: Tim Eshuis